Amber'le Nilgün'ün kılıkları uzun uzadıya tasvir edilir, hanım okurlarda hülyalar uçuşturulur."

Öyle midir, Türk seyircisi-okuyucusu, şa'şaa tutkusu ile serüven arzusu gibi iki basit yemle avlanabilecek kadar naif bir yapı mı sergiliyor? Üzerinde durulmaya değer. Selim İleri'nin sözünü ettiği kitaplardan Amber'i Kathleen Winsor 1944'te, Refik Halit Karay ise aynı tarzı hatırlatan eseri Nilgün'ü 1952 yılında yayınlamıştı; yarım asırdan fazla. Hâlâ aynı yerlerde miyiz?

Galiba aynı yerdeyiz.

Geçenlerde bir radyo programında duydum; programı sunan arkadaşın yeğeni, babasına demiş ki, "Baba, ben büyüyünce Behlül olacağım!" Belki ilkokul çağlarında bile değil ama bir şekilde Behlül'ü kendine rol-model edinmiş. Vay canına!

Şimdi bana "Behlül kim- yazar kimden bahsediyor?" diye sormayacaksınız herhalde. Behlül canımız ciğerimiz, medâr-ı iftihârımız; 17'sinden 77'sine bütün dizisever hanımların favorisi, genç erkeklerin -ve gariptir çocukların bile- hayâlindeki şahıs: Süflî, tufeylî, irâdesiz, yalancı, ikiyüzlü, ahlâken müflis, şahsiyetsiz bir delikanlı; fakat yakışıklı, boylu-poslu, sportmen, sarışın, yeşil gözlü bir roman karakteri. Halit Ziya Bey'in Aşk-ı Memnu'yu kaleme aldığı yıllarda, "Kim çocuğunun ilerde bir Behlül olmasını ister?" diye anket yapılsaydı "Hafazanallah" şıkkı şampiyon olurdu; bugün "Maalmemnuniye; bundan âlâsı Şam'da kayısı" şıkkı rekor kırıyor. Devam edelim; ebeveynler arasında, "Biricik kız evlâdının ilerde bir Bihter olmasını kim ister" anketi açılsa nasıl sonuçlanır, tahmin ediniz!

Aşk-ı Memnu dizisi, sıradan hayatlar yaşayan insanlara sunulmuş bir pırıltılı ihtişâm gösterisi. Mekânların dekorasyonu, zenginlik unsurları, mobilyalar, elbiseler, takılar, makyaj vs gibi unsurlar da dizinin kırık karakterli kahramanları kadar ilgi çekip karşılık buluyor. Kimse kusura bakmasın, marîz bir hâl bu. Sosyal mertebelerde ve refah seviyesinde yükselme hırsı içindeki gözünü yukarılara dikenlere sunulan bir pembe rüya.

Gelelim "Canım Ailem" dizisine; Aşk-ı Memnû ne ise, Canım Ailem onun zıddı. Dekorlar orta halli, hatta fukara; karakterler sıradan, giyim-kuşam derseniz, her dolmuş kuyruğunda rastlayabileceğiniz alelâde şeyler. Hemen her mahallede bir veya birkaç Meliha, düzinelerle Feride, Halim yaşıyor ve bu insanlar, Aşk-ı Memnû'nun ana temasından çok daha yüksek bir fikir etrafında birbirlerine kenetleniyorlar: Aile değerleri! Aşk-ı Memnû, ne kadar anti-aile bir muhtevâ ise, Canım Ailem o kadar "Aileci" bir hikâye.

Geçenlerde neler oldu bilinmez, Canım Ailem'i yerli yerinde bulamaz olduk; kayıp! Sevdiği adam tarafından defalarca hayâl kırıklığına uğramasına, onu gün aşırı "Seni öldürürüm Samim" diye sevgiyle kaplanmış ta'rizlerle hırpalamasına rağmen sadakatinde sebât eden geçkin Meliha ve onun etrafındaki sıcacık, sıradan insanlar sırra kadem bastılar. Ben bu vakitsiz ayrılışı mânidar buldum. Yasak aşk dizisinin naylon karakterleri, yerli hayatın sahici tiplerine galebe etmişler gibime geldi. Canım sıkıldı.

Behlüller gitsin kardeşim, Halimler gelsin onun gibilerin yerine; ihanetin elenikasını çeviren iffetsiz Bihterler gitsin, ebedî aşka inanmış "afîf" Ferideler gelsin; Adnanlar gitsin, Samimler gelsin.

Önemli midir? Önemlidir; şehirli değerleri el yordamıyla aradığımız şu netâmeli günlerde Türkler "görerek" bir şeyler öğreniyor çünkü. Onlara güzel şeyler göstermek lâzım.

ATA

"Nedir bu izdiham; bu kadar ahali nereye gidiyor?" diye merak edip soruyorlar ve öğreniyorlar ki U2 topluluğunun konseri vardır ve millet oraya gidiyor.

Lâf aramızda ben bu U2 topluluğunun adını öğreneli birkaç ay olmadı. 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'nda çalışan dostlarım U2'nin İstanbul'da konser vermeye razı olduklarını müjdeyle haber verince kendi kendime, "Nedir yahu, babalarının hayrına mı geliyorlar?" diye taaccüp etmiştim. Meğer bunlar pop müzik dünyasının en müşkülpesent, yerli film tabiriyle söylersek, "En sosyal içerikli, en entelektüel" topluluğu imiş. Rejimini beğenmedikleri, insan hakları ihlâllerinin vaka-i âdiyeden sayıldığı ülkelerde değil konser vermeyi, uçakla üstünden geçmeyi bile zül addederlermiş. Konserlerine müthiş fiyatlar ödendiği için bu grubun konserlerine de ancak hali vakti yerinde, keçeyi vaktiyle sudan çıkarmış, bir gecelik konsere 300, 500 lira hatta daha fazla para ödemeye âmâde aristokratlar, işadamları ve entelektüeller katılırmış.

Ben pop müzik cahili bir adamım, mevzu U2'ye gelince merak edip garibanların konser salonu YouTube sitesini ziyaret ettim. Müthiş kalabalıklar ve fevkalade bir sahne düzenlemesiyle icra ettikleri birkaç şarkılarını dinledim; eh, güzel çalıp söylüyorlar fakat niçin bu kadar sevildiklerini anlayabilmem mümkün değil yani...

Vaktiyle bizim Osmanlı sefirlerinden biritayin edildiği Batılı ülkenin başkentinde klasik müzik konserine gitmiş. Kitabında bu konser hakkında diyor ki, "Vallahi pek çok adam, ellerinde muhtelif garip sazlar ile çaldılar çığırdılar fakat bir türlü âhenk eyleyemediler."

Benimki de o hesap işte; lâkin aristokrat ve entelektüel müzik zevkine sahip okuyucularımın dikkatini çekerim: U2 topluluğu bu yılın yaz veya güz aylarından birinde İstanbul'u teşrif edecek, haberiniz olsun.

Araya lâf girdi, mevzuudan uzaklaşmayalım. Temel'le Dursun, bu satırların yazarından daha ilerde bir müzik zevkine sahip olmalılar ki, "Cidelum, biz de corelum!" diyerek konsere bilet almışlar.

Konser başlamış, ahali mest ü mağrur şarkıları dinlemekte. Bizimkiler de herhalde "O kadar para bayıldık; herhalde eğlenmemiz lazım." fikriyle eğlenir gibi yapıyorlar zâhir; derken U2'nin solisti Bono, elini kaldırarak müziği yarıda kesmiş. Herkes şaşırmış. Bono, herkesin dikkatle kendine yöneldiğinden emin olunca havaya kaldırdığı elinin parmaklarını şaklatmış..

İki üç saniye... Millet "ne oluyor, Bono kafayı mı yedi?" diye düşünürken bir şaklatma daha... Sonra bir daha, bir daha..

Sonra kalabalığa hitaben şöyle seslenmiş:

-Parmağımı niye şaklattım biliyor musunuz?

Onbinlerce kişide ne ses, ne nefes...

Bono sorusuna kendisi cevap vermiş:

-Afrika açlık çekiyor, ben her parmağımı şaklattığımda bir çocuk ölüyor oralarda bir yerde...

Refah toplumunun çok gelişmiş üyeleri gerçeğin böyle çıplak ve yalın şekilde ifadesinin şokunu atlatmaya çalışırken bizim Temel'in canı sıkılmış, oturduğu yerden Bono'ya bağırmış,

- Ula a vicdansızın insafsızın evlâdı, sen de parmağını şaklatma o zaman!

*

Şimdi diyeceksiniz ki, "Bu fıkrayı niçin anlattın, neyi imâ etmek istiyorsun; vardır bunun bir maksadı?"

Yok, vallahi yok. İnternette posta hesabı olan herkes gibi ben de içinde gülünç resimler, fıkralar, politik mesajlar bulunan mektuplar alır, nâdiren açar bakarım. Bu fıkra o mektuplardan birinin içinden çıktı. Okudum, aldı beni bir gülme. Dedim ki, "Yahu kim icad eder bu fıkraları?" Öyle ya, fıkra dediğiniz Huda-yı nâbit gibi yerden bitmez, birileri uydurur veya tertipler. Kimdir bu adamlar? Akıllarına bir nükte geldiğinde bunu nasıl yayar, nasıl dilden dile gezdirmeyi başarırlar?

Ha, bir de pps uzantılı slayt gösterileri var; birileri oturup konuya uygun fotoğrafları yan yana getirerek altlarına yazılar yazıyor, üstüne müzik ekliyor, sonra sırf insanlar beğensin, birbiriyle paylaşsın diye salıyor internet ağlarına... Kim yapar bunları, başka işleri güçleri yok mudur? Ne kazanır, nasıl geçinirler?

Lâf aramızda bazıları hakikaten usta işi çıkıyor bu slayt gösterilerinin...

*

Fıkraları kimler uydurur bilemem fakat Karadeniz fıkralarının çoğunun tornistan olduğu bir hakikattir. İşte şimdi ben de tamamen orijinal olduğunu zannettiğim "çakma" bir Karadeniz fıkrası üretiyorum. Faziletim şurada ki, bu fıkranın kaynağını ve nasıl tornistan ettiğimi de gizlemeyeceğim sizlerden...

Geçenlerde "The Survivors" diye bir film seyrettim. Başrollerinde Robin Williams ile komedi dünyasının büyüklerinden Walter Matthau'nun oynadığı bu filmde (1983 yapımı) bir kiralık kaatil karakteri var. Filmin kahramanları, kiralık kaatili istemeden suç işlerken görünce başları derde giriyor ve kaatil bunları başlıyor takib etmeye.

İşte bu kaatil, filmin iki komedyen kahramanını öldürmek üzere kendi evinden ayrılmak üzeredir (ki bu kiralık kaatile Temel diyeceğiz).

Temel eşyalarını toplarken karısı (ona da Fadime diyelim mi?) Temel'i yaşlı gözlerle seyrediyor. Temel diyor ki,

-Niye sızlanıp duraysun be Fadime, sus.

-Nasıl susayum, sık sık beni bırakub başka karilara gideceesun; ben ağlamayim da kimler ağlasin?

-İyi ama o cezilerum hep iş icabi idi Fadime, vallahi gözüm senden paşkasını görmeyii..

-İnanmam, isbat et o zaman...

-Bak Fadime beni zorlama; bilmemen gereken şeyler var; bu ev nasıl dönüyor, bu tencereye nasıl yemek konuluyor zannedeysun. Söyletme beni, pişman olursun pak!

-Pişman olmayacağum, yeter çi sen gerçeği soyle pağa!

-Peki sen istedun; ben aslinda kiralik kaatilum. Dahasını söyleyum mu?

-Soyle...

-Bugüne kadar bir sürü adam furdum; pek çok zaman hapislerde yattum, kaçak gezdum; o yüzden eve gelemedum... Dahasını söyleyum mu?

-Soyle soyle...

-Şimdi de yeni bir iş üzerindeyum; iki tehlikeli adamı furmak için peşlerine gideceğum. İnandun mu haçan şimdi pağa?

-Hüü hüüü....

Temel elinde valizi, belinde tabancası ile evden çıkar. Fadime huzur içinde ellerini yukarıya kaldırarak duaya başlar,

-Yarabbim, hamdolsun sağa; Temel'in közü tışarda değul imiş!

Ahmet Turan ALKAN 17.01.2010 Zaman